اقدام هسته ای جدید چه نسبتی با برجام و چه پیامی به غرب دارد ؟

شروع نصب زنجیره 20عددی از سانتریفیوژ پیشرفته موسوم به 6 -IR در ایران اگرچه در چارچوب برجام بوده اما موجب نگرانی بعضی کشورهای غربی شده است و بر اساس شنیده ها، آنها این نگرانی را به مقامات ایران ابراز داشته اند.

اقدام هسته ای جدید چه نسبتی با برجام و چه پیامی به غرب دارد ؟

به گزارش گروه بین الملل خبرنگاران- روز سه شنبه 20 فروردین در سیزدهمین سالروز ملی فناوری هسته ای اعلام شد که ایران کار نصب زنجیره 20عددی از سانتریفیوژ پیشرفته خود موسوم به 6 -IR را آغاز نموده، اقدامی که اگرچه در چارچوب برجام بوده اما با توجه به توان بالای این ماشین ها در غنی سازی که 10 برابر نسل اول سانتریفیوژهای فعلی ماست، می تواند به نوعی آینده غنی سازی در کشور را تغییر دهد و به عنوان نخستین ماشین هایی که پس از خاتمه محدودیت ها، غنی سازی صنعتی را برای ما به خاتمه می رساند فضایی جدید در دنیا از ایران پیشرفته به نمایش گذارد، نکته ای که از نظر بعضی طرف های 1+4 نیز دور نمانده و بر اساس بعضی شنیده ها باعث نگرانی ها و ارسال پیغام هایی از سوی آن ها به تهران شده است.

داستان ساخت 6 -IR

اما داستان ساخت سانتریفیوژ در ایران از کجا آغاز شد؟ در واقع با توجه به نوع غنی سازی ایرانی که با استفاده از سانتریفیوژ گازی و مواد اولیه UF6 به حالت گاز است، کشورمان ابتدا از سال 1380 و به وسیله مهندسی معکوس سانتریفیوژهای IR1 ، وارد عرصه ساخت این نوع ماشین ها شد و پس از آن در 18 سال گذشته گام به گام در این عرصه پیشرفت داشته تا جایی که امروز مدعی هستیم هر نوع سانتریفیوژی را به صورت صددرصد بومی طراحی می کنیم و می سازیم.

در این میان یکی از جدیدترین و پیشرفته ترین سانتریفیوژهای ایرانی که به نوعی جدیدترین زنجیره ابتدایی را نیز به ما هدیه نموده، از نوع سانتریفیوژ 6 -IR است که بعد از سال ها تحقیق و توسعه توانسته امروز با تشکیل یک زنجیره 20عددی از آن در سایت غنی سازی شهید احمدی روشن (نطنز) گام بزرگی برای ایران اسلامی در عرصه غنی سازی به شمار رود، گامی که به توصیف متخصصان این حوزه باعث جهش 10 برابری میزان غنی سازی ایران در سال می شود.

از نکات برجسته در این زمینه ساخت بومی این سانتریفیوژ در داخل و در کارخانه مونتاژ پیشرفته سانتریفیوژ در نطنز است، جایی که علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی در خردادماه سال قبل از آن رونمایی کرد و گفت: این سالن برای سانتریفیوژهای IR-2m ,IR-4 ,IR-6 که جزو سانتریفیوژهای پیشرفته ما هستند، مناسب است، هم اکنون ظرفیت این سالن حدود 60 ماشین در روز است و اگر 60 عدد 6 -IR را بخواهیم مونتاژ کنیم 60 تا 10 سو می شود 600 سو، ماهی 18 هزار سو و 10 ماه می شود 180 هزار سو؛ یعنی در عرض 10 ماه مجموعه سالن هایی که ایجاد شده اند، می توانند 180 هزار سو یا همان 190 هزار سوی مدنظر را فراوری نمایند. صالحی در بهمن ماه گذشته برای اولین بار خبر از آغاز کوشش برای تشکیل زنجیره 20تایی سانتریفیوژهای 6 -IR داد و گفت : به زودی این اتفاق آغاز می شود.

ظرفیت غنی سازی 6 -IR

یکی از مسائل مهم در سانتریفیوژ که به ویژه در سال های اخیر مورد توجه قرار گرفته، ظرفیت غنی سازی این ماشین ها در سال یا همان سو (SWU) است. برای ماشین 6 -IR این میزان 10 سو اعلام شده که حدود 10 برابر ماشین های IR-1 فعلی و به این معنی است که ماشین جدید در سال می تواند 10 کیلوگرم اورانیوم غنی شده به ما بدهد. این تفاوت در سو ناشی از پیشرفت های مهمی است که در ماشین نسل 6 اجرا شده که از آن جمله می توان به جنس کامپوزیتی روتور آن در مقایسه با آلومینیمی بودن روتور IR-1 و سبک شدن روتور به دلیل استفاده از الیاف کربن، استفاده از یاتاقان به جای سوزن، افزایش قطر ماشین و ... اشاره نمود.

وضعیت برجامی 6 -IR

اما ایران برای اقدامات خود در حوزه سوخت هسته ای و غنی سازی از جمله درباره سانتریفیوژ 6 -IR محدودیت هایی را بر اساس برجام قبول نموده است. در متن اصلی برجام در دو ماده 3و4 زیر فصل غنی سازی و تحقیق و توسعه به سانتریفیوژ6 -IR اشاره شده اما شرح مشروح تر این دو بند در پیوست یک برجام در بخش تحقیق و توسعۀ ماشین سانتریفیوژ قابل مشاهده است.

بر اساس مواد 32،39،54و 63 این بخش، ایران به انجام آزمایش روی تک ماشین های سانتریفیوژ 6 -IR و زنجیره های میانی آن ادامه خواهد داد و از یک سال و نیم مانده به سال دهم،آزمایش روی زنجیره 30 ماشین را آغاز خواهد نمود.

ایران این آزمایش ها را از تک ماشین و زنجیره های کوچک به زنجیره میانی با یک روال منظم جلو خواهد برد و بر اساس برنامه خود، در خاتمه سال هشتم ایران سالانه 200 عدد ماشین سانتریفیوژ IR-8 و6 -IRاز هر نوع را به غیر از روتور تا سال دهم آغاز خواهد نمود. بعد از سال دهم ایران ماشین کامل را به همین مقدار در سال فراوری خواهد نمود تا نیازهای غنی سازی و تحقیق و توسعه غنی سازی خود را برآورده سازد.

جدی شدن استفاده از ماشین 6 -IR و بر سر زبان ها افتادن این سانتریفیوژ جدید ایرانی به دوره ابتدایی خروج آمریکا از برجام و دستور رهبر انقلاب مبنی بر تسریع در آماده سازی زیرساخت های رسیدن به ظرفیت 190هزار سو در خرداد ماه سال قبل برمی شود که علی اکبر ولایتی در سخنانی که بوی انتقاد از برجام از آن به مشام می رسید توصیه کرد استفاده از 6 -IR و IR-8 سرعت بگیرد؛ پس از آن بود که دکتر صالحی در تیرماه 97 از ساخت یک کارخانه با ظرفیت فراوری روزانه 60 موتور سانتریفیوژ 6 -IR اطلاع داد. صالحی در گفت وگو با خبرگزاری صدا و سیما، اظهار کرد: ما این کارخانه را به جای این که در هفت، هشت سال آینده بسازیم در حین مذاکره ساختیم، اما راه اندازی نکردیم . همان زمان این اقدام ایران با واکنش محتاطانه غرب روبه رو شد و در بعضی محافل زمزمه خروج کشورمان از برجام به گوش رسید که البته توسط تهران تکذیب شد.

بازگشت پذیری با 6 -IR

اما یکی از سوالات مهم در این میان نقش سانتریفیوژ 6 -IR در برنامه بازگشت پذیری احتمالی ایران است. جواب این سوال را مهندس رحیمیان نماینده وقت سازمان انرژی اتمی در مذاکرات هسته ای در گذشته(سال94) به خراسان داده و گفته بود : اگر بخواهیم در فردو به گذشته برگردیم دیگر انتخاب ما ماشین های نسل اول نیست و قطعا از ماشین های پیشرفته تر مثل 6 -IRیا IR-4 یا IR-8 استفاده می کنیم. در واقع کار درست این است که IR-1ها را جمع کنیم و ماشین های پیشرفته و با ظرفیت بیشتر بگذاریم. مثلا 1500 ماشین 20 سو نصب کنیم که معادل 30 هزار سو می شود و این پاسخ محکمی به طرف مقابل و 3 برابر ظرفیت امروز نطنز است. با اقدام جدید ایران در عرصه 6 -IR ، گام بزرگی در عملیاتی کردن این نظریه که بازگشت پذیری ایران با ماشین های نسل اول نخواهد بود برداشته می شود و همان گونه که بهروز کمالوندی در گفت وگو با روزنامه همشهری تاکید نموده ، نشان از این دارد که سخنان مقامات کشورمان در مورد فضای خروج ایران در برجام یک بلوف نیست و می تواند نگرانی های طرف های مقابل را صدچندان سازد .

پیغام روشن ایران به غرب

در مجموع به نظر می رسد با رونمایی از آغاز نصب زنجیره 20عددی 6 -IR ،اگر چه هنوز برای اتمام تست های مکانیکی و تزریق گاز UF6 راهی نه چندان طولانی باقی مانده و می توان گفت بیش از 70 درصد جهت طی شده اما جهش کشورمان به سطح جدیدی از غنی سازی که 10 برابر گذشته است و به نوعی عبور از مرز میان کشورهای پیشرفته و درحال توسعه در این حوزه به شمار می رود و نیز توان جایگزینی 48 هزار ماشین 6 -IR به جای ماشین های IR-1 فعلی در سایت نطنز که می تواند در نهایت 480 هزار سو غنی سازی در سال به ایران بدهد، اقدامی امید بخش و نوید گر اتفاقی روشن در صنعت هسته ای کشورمان به رغم تهدیدات و محدودیت های اجرا شده است. از طرف دیگر می تواند پیغام هایی روشن برای طرف های مقابل و حتی همان یک کشور بدعهد در 1+5 باشد که بداند ایران اگرچه بر اساس سیاست اصولی خود همچنان به برجام پایبند بوده و گزارش های 14گانه آژانس بین المللی انرژی اتمی نیز تایید نماینده این پایبندی هستند اما هرگز نباید به قول رئیس جمهور کشورمان آستانه تحمل جمهوری اسلامی در این زمینه را بیازمایند و بدانند صبر ایران نیز سقفی دارد که اگر از این سقف عبور نمایند ایران تا رسیدن به غنی سازی صنعتی و بسیار فراتر از آن چه قبل از برجام بوده فاصله چندانی نخواهد داشت.

منبع: روزنامه خراسان

منبع: خبرگزاری تسنیم
انتشار: بروزرسانی: 26 مهر 1398 شناسه مطلب: 140

به "اقدام هسته ای جدید چه نسبتی با برجام و چه پیامی به غرب دارد ؟" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "اقدام هسته ای جدید چه نسبتی با برجام و چه پیامی به غرب دارد ؟"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید